ÖZEL 
BİLGE HASTANESİ
274 41 22
facebook
facebook
SAFRA KESESİ TAŞLARI VE ÇAMUR
Geri Dön

Op.Dr.Halil DİNÇER


 


SAFRA KESESİ TAŞLARI VE ÇAMUR


Safra kesesi karaciğerin altında armut biçimindeki organdır. Görevi karaciğerde üretilen safrayı depolamak ve yağlı yiyeceklerin alınmasından sonra, bu safrayı barsaklara vererek yağlı yiyeceklerin sindirilmesine yardımcı olmak, bazı vitaminlerin emilmesini sağlamaktır. Yiyeceklerle alınan yağ, safrada çözülerek barsaklardan emilebilecek duruma gelir.


SAFRA KESESİNİN HASTALIKLARI NELERDİR?
En sık gözlenen hastalık, safra taşlarıdır. Bunun dışında polipler, safra kesesi kanserleri gözlenebilecek diğer patolojilerdir. Safra kesesi polipleri organın iç yüzeyini döşeyen hücrelerin belli alanda çoğalması ile oluşur. Belirli boyutlara geldiği zaman veya takipte ciddi boyut artışı olduğunda, kötü huylu dönüşüm riskinden dolayı ameliyatla çıkarılması önerilmektedir. Safra kesesi kanserleri oldukça nadir gözlenir ancak oldukça hızlı seyir gösterirler. Safra kesesindeki taşların kansere dönüşeceği konusunda kesin kanıtlar yoktur, ancak safra kesesi kanserli olguların büyük çoğunluğunda taş gözlemlenmiştir.
KESESİ TAŞI İÇİN RİSK FAKTÖRLERİ NELERDİR?
Safra kesesinin içeriğindeki bileşenler belirli oranda bulunur. Bunların oranlarının değişmesi durumunda safra taşı oluşumu için bir çekirdek meydana gelir. Bunun zamanla büyümesi taşın oluşumuna ve şartların devam etmesi durumunda ise taşın boyutlarının gittikçe artmasına neden olur. Safra taşı kadınlarda erkeklere oranla daha fazla gözlenir. Aşırı kilo, kolesterol yüksekliği, dengesiz hızlı kilo vermede riski arttıran etmenlerdir. Bazı karaciğer, kan hastalıkları, chron hastalığı, gebelik riskin yüksek olduğu durumlardır.
SAFRA KESESİ TAŞININ BELİRTİLERİ NELERDİR?
Safra kesesindeki taşa bağlı en sık oluşan belirti karnın sağ tarafında, kaburgaların alt kısmında oluşan ağrıdır. Bu ağrı kramp tarzında genelde yemeklerden sonra, özelliklede yağlı yiyeceklerin alınmasından sonra başlar. 1-2 saat kadar sürer, sırta kürek kemiğine doğru yayılabilir. Ağrının şiddetinin artması ve sürekli bir hal alması durumunda safra kesesinde iltihabi bir oluşumun varlığından şüphelenilir. Bu durum en sıklıkla taşın, kesenin çıkımındaki kanalı tıkamasından kaynaklanır. Bu durumda ağrının şiddetinin artmasının yanı sıra ateşte olabilir. Böyle bir durumda tedavinin hemen başlanması önem kazanır. Çünkü iltihabi durumun ilerleyip safra kesesinde delinme ve iltihabin karın boşluğuna yayılma riski mevcuttur.
Hazımsızlık, şişkinlik, bulantı, nadiren kusma gözlenebilir. Taşların safra kanallarına düşmesi durumda sarılık oluşabilir. Ciltte, gözün beyaz kısmında oluşan sarılığın yanı sıra idrar renginde koyulaşma gaita renginde açılmada gözlenebilir. Bu durumda karaciğerde ciddi hasar görebilir. Taş, safranın ince barsağa açıldığı kalem ucu kadar genişlikteki bölümü tıkarsa, pankreas bezi etkilenebilir. Gerek safra kesesinin delinmesi gerekse taşların kanallara dökülüp buraları tıkaması ölümle sonuçlanabilecek hadiselerdir.
 
TAŞININ TANISI NASIL KONULUR?
Safra taşlarının ortaya konmasında en sık kullanılan yöntem ultrasonografidir. Aç karına çekilen USG’de mevcut taşlar büyük çoğunlukla gözlenir. Safra yollarındaki taşları ve diğer olası patolojileri gözlemek için MRCP veya ERCP dediğimiz yöntemler kullanılabilmektedir.
TEDAVİSİ NEDİR?
Safra kesesinde taş saptandığı zaman tedavisi cerrahidir. Taş, safra kesesi ile beraber çıkartılır. Günümüzde cerrahi yöntem olarak kapalı (laparoskopik) yöntemler tercih edilmektedir. Bu yöntemlerle açık yöntemlerin aksine, karın yüzeyine yapılan küçük kesilerden karın boşluğuna özel aletlerle girilerek işlem gerçekleştirilir. Hasta ameliyat sonrası çok az acı duymakta, erken dönemde yemek yemeye başlayabilmekte, ameliyatın ertesi günü evine gidebilmekte ve günlük aktivitesine dönebilmektedir. Kapalı yöntemin teknik olarak mümkün olmadığı durumlarda açık yöntem denenebilir. Safra taşlarının ilaçla eritilmesi gibi yöntemler başarısızdır. Böbrek taşları gibi kırılarak vücuttan uzaklaştırılmaları mümkün değildir. Taşlar safra kanalına düştüğü durumlarda, bu kanalların açıldığı onikiparmak barsağına girilerek taşlar çıkartılır (ERCP denilen teknik). Bu işlemden sonra veya önce safra kesesine yönelik ameliyat yine de kaçınılmazdır.
AMELİYAT ŞARTMIDIR?
Safra kesesinde taş olan ve yukarıda bahsettiğimiz şikayetlerin de mevcut olduğu durumlarda ameliyat önerilmektedir. Şikayetin olmadığı ama tesadüfen tetkikler sırasında saptanan taş olgularında kişiye olabilecek komplikasyonların neler olabileceği, bu durumda tedavi planının ne şekilde olacağı gibi unsurların ayrıntılı şekilde anlatılması gerekir, zira ameliyat edilmeyen olgularda komplikasyon gelişme oranı göz ardı edilmeyecek kadar yüksektir. Bu komplikasyonların ( safra kesesinin delinmesi, safra yollarında iltihaplanma, sarılık, pankeratit dediğimiz pankreas bezinin iltihabı-ülkemizde en sık nedeni safra taşlarından kaynaklanmaktadır). Ölüme kadar gidebilecek hadiseler olduğunun altını çizmek gerekir.  Takip edilecek vakalarda yandaş hastalıklar(örneğin diyabetik hastalarda şikayet olmasa da ameliyat önerilmektedir), taşların sayısı, büyüklüğü gibi unsurlar göz önüne alınarak karar verilmelidir.